Ortadoğu'da Meksika Açmazı (21)

2) AB Modeli Entegrasyon

Bu modelde Avrupa Birliği üyelerinin arasındaki hukuka benzer bir bütünleşme modeli söz konusu olur. Siyasi ve ekonomik sınırlar kalkar. İnsanların ve emtianın serbest dolaşımıyla adı konulmamış bir birleşme sağlanabilir. Böyle bir bütünleşmede devlet yetkili ve kurumlarının alacağı kararlar yeterli olacaktır, referanduma ihtiyaç kalmaz. Buradan hareketle şunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Eğer bu tarzda birleşmekle ilgili niyete girilmişse, Suriye’nin iç meseleleri hallolduktan sonra, çok hızlı bir şekilde kanunlar düzenlenir ve sonuca gidilir.

Böylesi bir durumda pekçok yapısal sorundan beri oluruz. Mesela anadilde eğitim problemi, etnik beklentiler vs. Tam entegrasyona göre siyaseten daha konforlu bir seçenek.

Bu şekilde bir birleşmede, iki ayrı bağımsız devletten bahsediyor olsak bile Türkiye’nin karar alıcı, Suriye’nin itaat eden rollerini oynayacağını biliyoruz. Pekala Suriye neden böyle bir ilişkiye razı olsun? Çünkü mecbur. Suriye, arkasında Türkiye olmazsa doğrudan İsrail’in hedefi haline gelir ve kısa sürede işgale uğrar. “Türkiye mi, İsrail mi?” sorusunun da tek cevabı var.

3) Müttefik Modeli Entegrasyon

Bu modelde iki ayrı bağımsız devlet, gümrük ve vergi kanunlarına tabii mal ve ticaret akışı, pasaport bazlı sınır geçişkenliği olur. İttifak daha çok askeri eksenli tesis edilir. Suriye’de kurulacak askeri üslerle de facto Türkiye Suriye’nin güvenlik garantörlüğünü üstlenir. Buna karşılık olarak, Türkiye’nin uluslararası siyasette takındığı tüm tavırlara Suriye de iştirak eder ve destek verir.

Bu model halihazırdaki statükonun devamı manasına gelir. Türkiye’nin iç siyasetinde çok bir dalgalanma yaratmaz. Ancak Suriye topraklarında uzun vadede oluşacak çatışma senaryolarında her seferinde tepkiler yükselecektir.

Şimdi bu üç entegrasyon modelini kıyaslayalım.

Tam entegrasyon hem öncesi, hem birleşme süreci, hem de sonrası en meşakkatli model. Ancak getirisi de en fazla olacak yapılanma. Şayet başarabilirseniz bugün Suriye olarak anılan ülkenin her karışındaki olaylara gönlünüzce yön verir ve müdahale edersiniz, çünkü artık iç meselenizdir. Bu topraklar üzerinizdeki egemenliğiniz ancak büyük bir kargaşa ya da kaybedeceğiniz bir savaşla sona erer. Diğer seçeneklerde Suriye içindeki politik değişimlerle her an ilişki bozulması ve hegemonya kayması yaşayabilirsiniz.

Ben Türkiye’nin mutlak manada tam entegrasyonu zorlaması gerektiğine inanıyorum. Sonrasında demografik ve kültürel çalışmalarla etnik ve dini kümelenmelerin engellenmesi ve var olanların seyreltilmesi gerekiyor. Yani Humus’da Arap kadar Kürt ve Türk de olması gerekiyor. Buna mukabil Konya’da Arap ve Kürt, Muş’da Türk ve Arap sayısının hatırı sayılır seviyelere yükselmesi lazım. Toplumsal entegrasyonun güçlü, millet bilincinin diri olabilmesi için bu çalışmalar çok önemli. Dijital çağda yetişen gençlerin sosyolojik aidiyet duygusu zayıfladığından etnik ve dini fayların kırılganlık oranı kendiliğinden azalsa da devletin ek önlemlerle bu tehlikeyi tamamen bertaraf etmesi gerekiyor.

Yazı dizime başlarken sahip olduğum kafa karışıklığı büyük oranda bitse de hala Erdoğan’ın kafasında ne olduğuna dair net bir öngörüm yok. Yani kendi ya da uzun vadede oğlunun iktidarı için neleri feda edebileceğini kestiremiyorum. Yaşadığım tedirginliğin boşuna olmadığını da zamanla göreceksiniz. İnşallah o türden sınavlarla test edilmeyiz ve inşallah ben yanılırım.

Bu yazıyı yazdığım son süreçte SDG’nin önce Halep’teki kuvvetleri bozguna uğratılarak sürüldü, ardından da Fırat’ın batısındaki birlikler doğuya doğru püskürtüldü. Tahmin ettiğim gibi SDG yavaş yavaş haritadan silinecek. SDG’ye arka çıkmayan ABD’ye İsrail’in baskısı iyiden iyiye arttı. Trump’ın her geçen gün Epstein adasından yeni fotoğrafları piyasaya sürülüyor. Buna rağmen Trump da geri adım atmıyor. SDG problemi tamamen çözülürse İsrail için hiç de hoş olmayan bir jeostratejik harita ortaya çıkacak. Sonrasında sıra Süveyda (Dürziler) ve Golan’a gelecek. Yani Ortadoğu’daki “Meksika Açmazı” düğüm düğüm çözülecek. Fakat dünya da bu vakitten sonra eskisi gibi dönmeyecek.

SDG hakkında çok fazla köpürtülmüş rakama ve şişirilmiş imaja şahit olduk. Asker sayısı olarak BBC 110 bin civarı bir rakam zikretmişti. Bu sayı nicelik olarak doğrudur. Ama vasıflı asker sayısı çok daha az. Hadi bunu da geçelim. Çok sayıda zorla silah altına alınmış ve davaya inanmayan Kürt genci olduğu kadar, davayla hiç alakası olmayan Arap gençleri gerilimin yükseldiği anda safları hemen terkedebilirler. Ordu sayıca kabarık ama psikolojik olarak zayıf bir yapıya sahip. Üstelik Arap nüfusun hakim olduğu bölgelerde fazlasıyla tedirgin ve özgüvensizler. Nitekim Suriye ordusu taarruza başladığında halk ve aşiretler de SDG’ye karşı kıyama kalktılar.

SDG sadece Kürt nüfusun hakim olduğu bölgelerde bir direniş gösterebilir. Ancak bunca hırpalanma ve can kaybından sonra o hamleye sıcak bakabilirler mi bilemiyorum doğrusu.

Hem Türkiye, hem Suriye adına hem de bu iki ülke coğrafyasında yaşayan halklar için heyecan verici ve hayırlı bir dönüşüm olsun diyerek duamızı edelim. Bu konular bu kadar basit incelenmemeli. Benim yazdıklarım eskiz niteliğinde, devlet çok daha geniş bir çalışma yapıyordur elbette. Ama devletimizin işleyiş mekanizmaları, bürokratların gevşeklikleri ve kurumsal örgünün bir türlü rayına oturmaması nedeniyle tereddütlerim yok değil.

Yazı dizimizin sonuna geldik. Dünya meselelerinin kalbimizi iyice karartmasına müsaade etmeden, bunca cedelin arasında insanı insan yapan naif yarısına da hakkını vererek bitirelim. Bir şarkıda dendiği gibi; “Sevmeyelim de taşa mı dönelim”?

Sizi, çok sevdiğim bir aşk şiiriyle baş başa bırakıyorum.

BAHÇELERDEN UZAK

- Ahmet Hamdi Tanpınar'a -

İstemem artık ışık, râyiha, renk âlemini,
Koklamam yosma karanfille, güzel yâsemini.

Beni bir lâhza müsâit bulamaz idlâle,
Ne beyaz bâkire zambak, ne ateşten lâle.

Beklemem fecrini leylâklar açan nîsânın,
Özlemem vaktini dağ dağ kızaran erguvanın.

Her sabah başka bahâr olsa da ben uslandım,
Uğramam bahçelerin semtine gülden yandım ...

Yahya Kemal Beyatlı

(Kendi Gök Kubbemiz, S. 131)

ÖNCEKİ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

İlginizi çekebilecek diğer yazılar:

• Sosyal Bilimler Tasnifi

• Muharrik Muterifler

• Çayna, Çayna